Ontwikkeling marktwerking en toezicht

Introductie

De overheid heeft ingezet op meer marktwerking in de zorg. Op deze pagina presenteren we hier de meer algemene documenten over marktwerking in de zorg. Hieronder vallen ook de documenten van de NZa over de marktwerking (zie voor de beleidsregels NZa - die de bekostiging van instellingen reguleren - de pagina bekostiging).

Zie ook:

• de pagina met het artikel gereguleerde marktwerking in de GGZ
• de pagina mededinging - Nma
• De site van de Nederlandse zorgautoriteit (NZa) nieuwe tijden, andere regels. Met deze themawebsite wil de NZa ons informeren over de regels voor gereguleerde marktwerking in de zorg en de visie van de NZa op de instrumenten en condities die nodig zijn om marktwerking te bevorderen.

Deelonderwerpen

U kunt desgewenst verder inzoomen op een van de volgende items:

• Toezicht op de zorg
• Studies en rapporten over marktwerking
• Rapportages NZa over werking zorgmarkten
• Algemene onderwerpen marktwerking

Documenten

• Onderzoek Marktwerkingsbeleid, Economische zaken, februari 2008.

  Een onderzoek van het ministerie van Economische Zaken over het marktwerkingsbeleid in verschillende sectoren waaronder die van de curatieve gezondheidszorg (ziekenhuizen). Aanleiding voor dit onderzoek waren twee rapporten over de vraag of marktwerking “werkt”.

• VWS website Toekomst van de zorg, VWS, oktober 2007.

  VWS heeft een website in het leen geroepen voor een digitaal debat over de toekomst van de zorg.

  Het digitaal debat is onderdeel van het project Toekomst van de zorg, dat begin 2007 van start ging met het uitbrengen van de bundel Niet van later zorg. Hierin wordt een blik geworpen op de zorg in de komende jaren. Vervolgens werd in debatten in het land gediscussieerd over uitdagingen voor de zorgsector (solidariteit en arbeidsmarkt) en kansen (preventie, brede eerste lijn en dynamisch ondernemerschap).

• Consultatiedocument: Prestatiebekostiging medisch specialistische zorg 2009-2011 Van productiviteitsscore naar het individuele prijsplafond, NZa, oktober 2007.
  
• Consultatiedocument NZa Agenda 2008, NZa, oktober 2007.

  Dit consultatiedocument voor de NZa Agenda 2008 geeft aan wat de belangrijkste thema’s zijn voor de NZa in 2008. Die thema’s komen voort uit de missie en de strategische doelstellingen van de NZa.

• Visiedocument: (In) het belang van de consument, Het Consumentenprogramma van de NZa, NZa, oktober 2007.

  Het document werkt het begrip ‘algemeen consumentenbelang’ uit en presenteert het Consumentenprogramma van de NZa. Het programma bestaat uit uiteenlopende acties die de NZa de komende tijd onderneemt om de marktpositie van zorgconsumenten te versterken.

• Brief VWS over NZa-rapport "Invulling zorgplicht door zorgverzekeraars", VWS, september 2007.

  In deze brief geeft VWS haar reactie op het NZa-rapport "Invulling zorgplicht door zorgverzekeraars".

• NZa-rapport "Invulling zorgplicht door zorgverzekeraars", NZA, september 2007.

  Thematisch onderzoek van de NZa over de de wijze waarop zorgverzekeraars invulling geven aan hun zorgplicht.

• Monitor Extramurale AWBZ-zorg, analyse van de marktontwikkelingen in 2006 en 2007, NZa, september 2007.

  Tweede monitor extramurale AWBZ-zorg met overzicht van de knelpunten en ontwikkelingen op gebied van marktstructuur, marktgedrag, toegankelijkheid en betaalbaarheid.

• Thematisch onderzoek Zorgplicht, NZa, augustus 2007.

  Hoe geven zorgverzekeraars invulling aan hun zorgplicht?

• Consultatiedocument Eerstelijnspsychologische zorg, NZa, mei 2007.

  De GGZ-zorg in Nederland is de afgelopen jaren ingrijpend hervormd. Als onderdeel van deze hervormingen zullen per 1 januari 2008 de eerste acht behandelingen eerstelijnspsychologische zorg worden opgenomen in het basispakket. Door de eerstelijnszorg op te nemen in het basispakket wordt bevorderd dat mensen met psychische klachten snel de benodigde hulp zullen zoeken en kan worden voorkomen dat zij onnodig doorstromen naar de tweede- of derde lijn.

  In het consultatiedocument geeft de NZa een beschrijving van de markt voor eerstelijnspsychologische zorg. De vraag of tariefregulering noodzakelijk is om de publieke belangen (kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid) te waarborgen op de markt voor eerstelijnspsychologische zorg staat daarbij centraal.

  Op basis van de reacties op het consultatiedocument zal de NZa een visiedocument opstellen. Dit visiedocument zal tevens een advies bevatten aan de Minister van VWS omtrent het al dan niet reguleren van de markt voor eerstelijnspsychologische zorg.

• Thematisch onderzoek Verzekerdeninvloed Zorgverzekeringswet, NZa, mei 2007.
  
• NZa consulatiedocument (IN) het belang van de consument, NZa, april 2007.

  In dit document geeft de NZa aan hoe zij de positie van de zorgconsument wil bewaken en versterken.

• Rapport Uitbesteding extramurale AWBZ-zorg, NZa, februari 2007.

  In het rapport Uitbesteding extramurale zorg brengt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de relaties tussen zorgaanbieders en de belangrijkste thuiszorgaanbieders in beeld. Tevens geeft het inzicht in de wijze waarop uitbesteding in de praktijk is vormgegeven. Aanleiding voor het onderzoek waren signalen over marktfalen en klachten bij de uitbesteding in de extramurale AWBZ-markt.

• Monitor De rol van de ZBC's in de ziekenhuiszorg, NZa, januari 2007.

  De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heeft onlangs een monitorspecial over zelfstandige behandelcentra (ZBC’s) geschreven met als titel ‘De rol van ZBC’s in de ziekenhuiszorg’. In de monitor besteedt de NZa aandacht aan de invloed van ZBC’s op de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de ziekenhuiszorg.

• Aanbiedingsbrief monitor van NZa over zelfstandige behandelcentra, VWS, januari 2007.
  
• Bundel 'Niet van later zorg', VWS, januari 2007.

  De bundel ‘Niet van later zorg’ was het startschot van de discussie over de toekomst van de zorg. Het is bedoeld ter inspiratie voor iedereen die betrokken is bij de zorg.

  In deze publicatie wordt een beeld geschetst van de toekomstige spelers op het zorgveld. Door gebruik te maken van vier scenario’s is het mogelijk om een completer beeld te schetsen van hoe de toekomst eruit kan zien. De uiteindelijke uitwerking van een hedendaags idee is daarmee makkelijker voor te stellen.

• Consultatiedocument van het NZa over Aanmerkelijke Marktmacht, NZa, december 2006.

  De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) nodigt haar stakeholders uit om te reageren op het consultatiedocument 'Aanmerkelijke Marktmacht (AMM) in de Zorg'. In het document beschrijft de NZa de wijze waarop zij voornemens is het handhavinginstrument toe te passen.
  Mede op basis van de reacties die in de consultatieronde worden verzameld wordt het document uitgewerkt in een visiedocument AMM en stelt de NZa beleidsregels op.
  Het consultatiedocument dient om de principes van Aanmerkelijke Marktmacht (AMM) uit te leggen. Het beschrijft de wijze waarop de NZa voornemens is het instrument toe te passen en wordt de komende 9 weken voor inbreng aan de betrokken stakeholders voorgelegd.

• Brief over kraamzorgveiling, VWS, november 2006.

  In deze brief gaat VWS in op het instrument van zorgveilen zoals die in de kraamzorg wordt toegpast.

• Verslag algemeen overleg van 27 juni 2006 over onder meer fusies en overnames van ziekenhuizen, VWS, augustus 2006 (Tweede Kamer 29689 nr.110).
  
• Monitor Extramurale AWBZ-zorg, analyse van de marktontwikkelingen in 2005 en 2006, NZa, juni 2006.

  Eerste monitor over de ontwikkelingen in de AWBZ. In deze monitor staan marktstructuur, he tinkoopgedrag van zorgkantoren en de belangen van de cliënt centraal.

• Verslag algemeen overleg op 6 april 2006 over onder meer het rapport 'Markt zorgt niet', VWS, mei 2006 (Tweede Kamer 29689 nr.86).
  
• Brief VWS bij de nota 'Verdien(d) vertrouwen: toezichtvisie curatieve zorgstelsel', VWS, februari 2006 (Tweede Kamer 29689 nr.68).

  VWS heeft haar visie op het toezicht op de curatieve zorg gepubliceerd. Typerend voor het beleid van dit kabinet is de titel: verdien(d) vertrouwen. vertrouwen in de zorg is geen uitgangspunt, maar een te verdienen goed dat tussen haakjes staat.

• Toezichtvisie Verdien(d) vertrouwen, VWS, februari 2006.

  Deze nota is een bijlage bij de brief van VWS over de toezichtvisie curatieve zorg (29689 nr 68)

• rapport VWS commissie: Een Kwestie van vertrouwen - Over transparantie en verantwoorden in de zorg en het terugdringen van administratieve lasten, VWS, januari 2006.

  De VWS-commissie administratieve lasten in de zorg heeft haar Rapport “Een kwestie van vertrouwen” gepubliceerd. Dit rapport handelt over transparantie en verantwoorden in de zorg en het terugdringen van administratieve lasten. De commissie concludeert dat het tijd is voor een nieuwe fase en verbreding in de aanpak van bureaucratie in de zorg. Zij constateert in het rapport dat de vereenvoudiging van wet- en regelgeving weliswaar leidt tot minder rompslomp en bureaucratie bij zorginstellingen, professionals en zorgverzekeraars maar dat er daarnaast nog meer moet gebeuren.

• Brief minister en staatssecretaris over taken en posities uitvoerings- en toezichtsorganen zorgstelsel, VWS, mei 2005 (Tweede Kamer 29689 nr.7).
  
• NZa consultatiedocument extramurale AWBZ, NZa, april 2005.

  Het CTG/ZAio heeft een consultatiedocument extramurale AWBZ opgesteld. Voor deze zorg is de contracteerplicht opgeheven. Met dit document wil het CTG (in haar rol als toekosmtige zorgautoriteit) inventariseren welke gedragingen daadwerkelijk een risico kunnen vormen voor een goede werking van de markt.

• Gereguleerde concurrentie in de planbare curatieve GGZ? - een economische analyse, iBMG, april 2005.

  GGZ Nederland heeft het Instituut Beleid en Management Gezondheidszorg opdracht gegeven te onderzoeken welke zorg geschikt is voor marktwerking. In deze economische analyse van prof. Schut en medewerkers wordt de vraag beantwoord welke gevolgen de specifieke economische kenmerken van de ggz hebben voor de mogelijkheden van liberalisering

• Brief minister naar aanleiding van het rapport 'Markt zorgt niet' van de actiegroep 'Zorg geen markt', VWS, februari 2005 (Tweede Kamer 29689 nr.42).
  

• Brief VWS over liberalisering electieve zorg, VWS, oktober 2004 (Tweede Kamer 29800 nr.25).
  
• Standpunt VWS over RVZ advies marktconcentraties in de ziekenhuiszorg,, VWS, juni 2004.

  De minister deelt de probleemanalyse en de bevindingen van de RVZ waar het gaat om de huidige (positieve en negatieve) effecten van de marktwerking en keuzemogelijkheden. Om die effecten te verbeteren neemt de minister een aantal maatregelen, waaronder het vervangen van de WZV door de Wet toelating zorginstellingen (WTZi), het oprichten van een Zorgautoriteit en het inrichten van een sluitend systeem voor bereikbare acute zorg.

• Reactie VWS op RVZ rapport van patient tot klant, VWS, april 2004.
  
• Brief VWS oprichting zorgautoriteit, VWS, november 2003.

  De Zorgautoriteit wordt een soort Opta voor de zorg. In de brief staat beschreven hoe deze autoriteit zich verhoudt tot de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). Tevens licht de minister toe waarom de introductie van een Zorgautoriteit een noodzakelijk onderdeel is van de veranderingen in het zorgstelsel. Paragraaf 7 van deze brief geeft een chronologisch overzicht van de inhoudelijke en institutionele veranderingen rond College Tarieven Gezondheidszorg (CTG), Zorgautoriteit en NMa.

• Brief VWS oprichting zorgautoriteit: bijlage, VWS, november 2003.
  
• Marktconcentratie in de ziekenhuiszorg, RvZ, oktober 2003.
  
• achtergrondstudie Marktconcentraties in de ziekenhuissector - KPMG,, RvZ, oktober 2003.
  
• achtergrondstudie Kiezen in de gezondheidszorg - TNS/ NIPO, RvZ, oktober 2003.
  
• Rapport Zorgvuldige aanpak, gezonde markt, VWS, oktober 2003.

  Het rapport 'Zorgvuldige aanpak, gezonde markt' is het eindrapport van de Werkgroep Gelijk Speelveld. Als onderdeel van het project Modernisering AWBZ kreeg deze werkgroep in 2001 twee taken mee. De eerste taak was het opzetten van een scenario voor het oplossen van de problematiek rond kapitaallasten. De tweede taak was het uitbrengen van een notitie met een probleeminventarisatie, oplossingen en de opzet van een rekenmodel.

• RvZ advies Van patient tot klant, RvZ, september 2003.

  De patiënt moet informatie over de kwaliteit van zorg krijgen en daarnaast een betaalrelatie met degene van wie hij of zij diensten afneemt. Alleen zo kan de patiënt in de gezondheidszorg de klant worden die koning is, zoals dat in andere sectoren vaak het geval is. In het advies Van patiënt tot klant dat de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) op 2 september heeft aangeboden aan VWS staan suggesties om de aanbieders van zorg te prikkelen beter te luisteren naar wat de patiënt wil.

• RvZ advies van patient tot klant: achtergrondstudie Zorgaanbod en clientenperspectief, RvZ, september 2003.
  
• RvZ advies van patient tot klant: Internetgebruiker en kiezen van zorg, RvZ, september 2003.
  
• persbericht VWS over UVO's, VWS, juni 2003.

  Zorgverzekeraars en zorgaanbieders die contracten met elkaar willen sluiten over zorgverlening krijgen de mogelijkheid om af te wijken van landelijke richtlijnen voor zorgcontractering. De bestaande landelijke richtlijnen zullen uiteindelijk verdwijnen. Deze zijn nu nog vastgelegd in zogeheten landelijke uitkomsten van overleg (uvo’s) en modelovereenkomsten van het College voor zorgverzekeringen. Een wetsvoorstel over deze problematiek is naar de Tweede Kamer gestuurd.

• RVZ advies Marktwerking in de medisch specialistische zorg, RvZ, maart 2003.
  
• Anticiperen op marktwerking, achtergrondstudie bij RvZ advies marktwerking, RvZ, maart 2003.
  
• Marktwerking in de medisch specialistische zorg, achtergrondstudies bij RvZ advies marktwerking, RvZ, maart 2003.

  Academische en publieke functies op de markt (Drs. P.P.T. Jeurissen), Hoofd-halsoncologie op de markt (Drs. E.G. Brummelman), Marktprikkels bij kunstmatige voortplanting (Mw. mr. M.C.E. van Heurck)

• Van aanbodplanning naar vraagsturing, achtergrondstudies bij RvZ advies marktwerking, RvZ, maart 2003.

  (Prismant/Afdeling Beleidsonderzoek Drs. A.J.J. van der Kwartel, Drs. L.J.R. Vandermeulen)

• Geconcentreerd dereguleren, VWS, oktober 2002.

  De publicatie Geconcentreerd dereguleren? zet – na de beschrijving van een aantal kernbegrippen zoals onderneming, concentratie van ondernemingen, mededinging en de relevante markt – een aantal feitelijke ontwikkelingen op concentratiegebied op een rij en brengt de consequenties in kaart. Dit gebeurt aan de hand van de vraag: Is er sprake van een (economische) machtspositie en voor welke specifieke productmarkten is dit het geval? Verschillende relevante criteria daarbij zijn weergegeven in een handzame beslisboom.

• Geconcentreerd dereguleren, VWS, oktober 2002.

  De publicatie Geconcentreerd dereguleren? zet – na de beschrijving van een aantal kernbegrippen zoals onderneming, concentratie van ondernemingen, mededinging en de relevante markt – een aantal feitelijke ontwikkelingen op concentratiegebied op een rij en brengt de consequenties in kaart. Dit gebeurt aan de hand van de vraag: Is er sprake van een (economische) machtspositie en voor welke specifieke productmarkten is dit het geval? Verschillende relevante criteria daarbij zijn weergegeven in een handzame beslisboom.

• Werkdocument, 'Yardstick Competition; theory, design and practice, CBP, januari 2000.

  In sectoren waar directe concurrentie niet (of nog niet) wenselijk is, is het aantrekkelijk om aanbieders op een andere manier te prikkelen om efficiënt te opereren. Een methode hiervoor is maatstafconcurrentie, dat wil zeggen dat partijen afgerekend worden op basis van hun relatieve prestaties ten opzichte van andere, soortgelijke aanbieders. Hierdoor worden zij aangemoedigd efficiënt te handelen. In Nederland wordt maatstafconcurrentie alleen in de elektriciteitssector toegepast. Het zou evenwel veel breder toegepast kunnen worden in non-profit sectoren en bij regionale monopolies. Dit concludeert het Centraal Planbureau (CPB) in het rapport 'Yardstick Competition; theory, design and practice'. Mede op verzoek van het Ministerie van Economische Zaken heeft het CPB een verkennende studie gedaan naar de theorie en (buitenlandse) praktijk van maatstafconcurrentie. Er zijn vele varianten van maatstafconcurrentie in omloop en iedere sector vereist een aparte benadering. Soms worden partijen vergeleken met behulp van hun output (bijvoorbeeld aantal geslaagde leerlingen), soms met behulp van hun kosten (bijvoorbeeld hoeveel één patiënt met een bepaalde aandoening mag kosten).