Beleidsvisies op de ggz

Introductie

In juni 2006 heeft VWS een nieuwe beleidsvisie gepubliceerd. Deze visie vervangt de visie uit 1999 en borduurt verder op de uitgangspunten van de nota Zorg van Velen. Deze uitgangspunten hebben geresulteerd in de herverkaveling van de GGZ over meerdere beleidskaders.

De beleidsvisie uit 1998 gaf een schets van de vele ontwikkelingen die spelen binnen de ggz zoals een versterking van de eerstelijns-GGZ, structurering van indicatiestelling en zorgtoewijzing, vergroten van de doelmatigheid van de organisatie van de gespecialiseerde GGZ, beperking van de wachtlijsten in de GGZ, voortzetting van een verantwoorde omvorming van intramurale zorg in extramurale zorgvormen, versterking van de samenwerking tussen de GGZ en lokale overheden en tussen de GGZ en andere zorgsectoren, de opbouw van een logische en transparante GGZ-beroepenstructuur, vergroting van de evidence base - het wetenschappelijk gehalte - van de GGZ, het intensiveren van beleid gericht op kwaliteit, informatievoorziening en kennisoverdracht, en het helpen terugdringen van het ziekteverzuim en de arbeidsongeschiktheid om psychische redenen.

De beleidsvisie heeft geleid tot aanvullende rapporten zoals het rapport Erbij horen van de taskforce vermaatschappelijking en het rapport zorg van velen.

In 2001 verscheen een tussentijdse bijstelling van de beleidsvisie in de vorm van de brief over cure en care in de ggz. Deze brief vormt een van de peilers van de overheveling van de ggz. Zie ook de pagina overheveling ggz.

Documenten

• Reactie VWS op RVZ-advies 'Geven en nemen in de spreekkamer', VWS, oktober 2009.

  In de reeds eerder uitgebrachte RVZ-adviezen ‘Vertrouwen in de arts’ en ‘Goed patiëntschap’ heeft de RVZ gekeken naar de afzonderlijke rollen van de zorgverlener en de patiënt. Het advies ‘Geven en nemen in de spreekkamer’ is het vervolg op deze adviezen, waarbij met name de veranderende verhoudingen tussen zorgverlener en patiënt verder uitgewerkt worden.

• Geven en nemen in de spreekkamer. Rapportage debatten over veranderende verhoudingen, RVz, oktober 2009.

  Over de veranderende verhoudingen in de spreekkamer heeft de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg een reeks debatten georganiseerd. De veranderende context waarin de zorgverlening plaatsvindt, waaronder de introductie van het nieuwe zorgstelsel, betekent dat partijen zich nieuwe
  rollen en verantwoordelijkheden moeten eigen maken. In de spreekkamer vraagt dit om een heroriëntatie op de rolverdeling tussen zorgverlener en patiënt. In eerdere publicaties heeft de RVZ gekeken naar de afzonderlijke
  rollen van de zorgverlener, in het bijzonder die van de arts, en van de patiënt. Deze afzonderlijke rollen moeten op elkaar worden afgestemd om te komen tot effectieve zorgverlening. Hier ging het in de debatten over.

• Beleidsvoornemens terugdringen dwang en drang, VWS, mei 2009.

  Brief VWS aan Tweede Kamer waarin wordt aangegeven hoe dwang- en drangtoepassingen in de GGZ worden teruggedrongen.

• Brief over Fixatie en separatie, VWS, september 2008.

  In deze brief geven de bewindslieden van VWS hun visie op het (toezicht op het) separeerbeleid in de GGZ en fixatiebeleid in verpleeg- en verzorgingshuizen. Ook gaan ze in op de vraag van de vaste kamercommissie over het personeelstekort in de GGZ.

  'In verpleeg- en verzorgingshuizen worden nog te vaak cliënten gefixeerd', schrijven ze in de brief. 'In verpleeghuizen en verzorgingshuizen met een Bopz-aanmerking ligt het percentage cliënten tussen de 50 en 60 procent. Dat percentage moet en kan naar beneden.' Vervolgens beschrijven ze hoe ze dat willen bereiken en welke maatregelen al zijn ingezet.

• Beleidsdocument 'Sterk van Geest, naar herstel van regie: effectief IGZ-toezicht op de Geestelijke Gezondheidszorg 2008-2011’, Inspectie Gezondheidszorg, augustus 2008.

  De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) herziet haar visie op het toezicht op de GGZ. Het beleidsdocument ‘Sterk van Geest' beschrijft de hernieuwde visie van de IGZ.

  Het meerjarenbeleidsplan van de IGZ vormt de basis voor de nieuwe visie op het toezicht op de GGZ. Prioriteiten in het meerjarenbeleidplan zijn extra aandacht voor kwetsbare groepen, ketenzorg, en patiëntveiligheid. In het verlengde hiervan is voor de GGZ een aantal thema’s vastgesteld die de komende jaren onder de loep genomen worden. Dit jaar doet de inspectie onderzoek naar schizofrenie en middelenafhankelijkheid.
  Volgend jaar onderzoekt de inspectie kinderen en jeugdigen met dubbel-diagnose-problematiek en in 2010 staan ouderen met psychiatrische problematiek en depressie centraal.

• Standpunt VWS over Beleidsadvies Verminderen van suïcidaliteit, VWS, juni 2008.

  Standpunt VWS op het Beleidsadvies Verminderen van suïcidaliteit, opgesteld door het Trimbos-instituut, en op het Kaderdocument Nationaal Actieplan Suïcide Preventie van de Ivonne van de Venstichting.

  Alle maatregelen die VWS de komende jaren wil nemen, of die hij door andere partijen wil laten nemen, heeft hij gevat in de Beleidsagenda Suïcidepreventie. Doel hiervan is om - in overleg met koepelorganisaties - te komen tot betere zorg voor mensen met suïcidale klachten.

• Programmatische aanpak van chronisch zieken, VWS, juni 2008.

  In deze brief aan de Tweede Kamer gaat VWS in op de toename van het aantal mensen met chronische aandoeningen en de consequenties hiervan voor het individu, de zorg en de maatschappij.

• Bijlage bij Programmatische aanpak van chronisch zieken, VWS, juni 2008.

  In deze bijlage wordt een beschrijving gegeven van activiteiten en programma's

• Stand van zaken preventiebeleid, VWS, januari 2008.

  Overzicht van de stand van zaken van de in de kaderbrief visie gezondheid en preventie van 24 september 2007 aangekondigde maatregelen en voornemens.

• Beleidsadvies Verminderen suïcidaliteit, Trimbos instituut, december 2007.
  
• Integrale tekst Wet Bopz ivm. wetsvoorstel 30492, VWS, maart 2007.

  Integrale tekst van de Bopz waarin de bij het wetvoorstel voorlopige machtiging en dwangbehandeling (30492) voorgestelde wijzigingen zijn gemarkeerd. In de tekst is voorts verwerkt de nog niet in werking getreden wet zelfbinding (Stb. 2006, 680).

• Gebundelde reacties op discussienota langdurige ggz, VWS, maart 2007.

  In november 2006 heeft VWS een discussienota uitgebracht over de langdurige geestelijke gezondheidszorg. Hierop zijn 32 reacties in goede orde ontvangen. Deze zijn in dit document gebundeld. VWS bespreekt deze reacties met betrokkenen op maandag 23 april van 13.00 - 15.00 uur te VWS.

• Topklinische GGz krijgt een gezicht, positionpaper, GGZ Nederland, maart 2007.

  Op 16 maart presenteerden Altrecht, Lentis en de Parnassia Groep het initiatief voor de borging van topklinische ggz en ontwikkeling & innovatie.
  Het position paper is aangeboden aan het ministerie van VWS, Zorgverzekeraars Nederland en GGZ Nederland.

• Samenvatting Strategische beleidsagenda RvZ 2007-2010, RvZ, januari 2007.

  In deze korte beleidsagenda geeft de RvZ de vier belangrijkste speerpunten van het zorgbeleid voor het nieuwe kabinet aan:
  - concurrentie op kwaliteit
  - voorrang aan preventie, ketenzorg en eerste lijn
  - langdurige zorg grondig veranderen
  - financiële balans collectief-individueel opnieuw instellen

• Briefadvies De strategische beleidsagenda zorg 2007-2010, RvZ, januari 2007.

  De Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) adviseert om de komende jaren in te zetten op betere zorgresultaten. De opbrengsten centraal; dat is de beste investering voor behoud van maatschappelijk draagvlak voor de steeds maar toenemende uitgaven. De zorginstellingen krijgen meer ruimte om betere resultaten te boeken: schaf de budgettering af en maak ze zelf verantwoordelijk voor (vastgoed) investeringen. Daarbovenop ook nog volledige vrije prijzen is risicovol en op dit moment niet wenselijk. (bron: site RvZ)

• Discussienota VWS Bouwstenen voor beleid op de langdurige geestelijke gezondheidszorg, VWS, november 2006.

  Het ministerie van VWS wil de langdurige ggz een goede plek te geven in het beleid op de langdurige zorg. Hiervoor heeft ze een discussienota opgesteld, gericht aan ondermeer zorginstellingen, cliëntorganisaties en verzekeraars. De discussienota is geen kamerstuk, maar een eerste raadpleging aan de veldpartners als start van een interactief beleidsproces. Door de verschillende invalshoeken en deskundigheid samen te brengen, moet dit resulteren tot een verzameling van de juiste bouwstenen voor beleid van de volgende regering, aldus het ministerie van VWS.

• Brief VWS over terugdringing separaties en dwangmedicatie, VWS, november 2006 (Tweede Kamer 29689 nr.121).
  
• Verslag algemeen overleg op 8 juni 2006 over de beleidsnotitie ggz, VWS, juni 2006 (Tweede Kamer 29689 nr.109).
  
• Algemeen overleg over de GGZ, VWS, juni 2006 (Tweede Kamer 29689 nr.100).

  Brief die kort ingaat op het separeerbeleid in het kader van de Wet Bopz; de benutting van AWBZ-premiemiddelen in 2005; de risico’s van zorgverzekeraars bij de overheveling; de gebrekkige samenwerking tussen het CIZ en het BJZ.

• Beleidsvisie geestelijke gezondheidszorg, VWS, juni 2006 (Tweede Kamer 29689 nr.96).

  VWS heeft een nieuwe beleidsvisie opgesteld over de GGZ. Deze visie vervangt de visie uit 1999.

• Functiecatalogus acute zorg, CVZ, mei 2006.

  In deze catalogus wordt overzicht gegeven van de functies binnen de acute zorg die aansluiten bij een vraaggestuurde benadering van deze zorg. Deze functies zijn beschreven in een onderzoek dat Plexus Medical Group heeft uitgevoerd op verzoek van het College voor zorgverzekeringen.

  Een beter begrip van de functies in de acute zorg draagt bij aan de opzet en inrichting van een nieuw, flexibel bekostigingssysteem voor deze zorg. Een dergelijk systeem zal vooral in de regionale setting meerwaarde gaan
  opleveren, omdat hiermee een inrichting van de keten mogelijk wordt die aansluit bij de specifieke omstandigheden in de regio.

  In deze catalogus wordt ook de functie psychiatrische crisishulp beschreven.

• Verslag schriftelijk overleg over bijstandsnorm, VWS, augustus 2002 (Tweede Kamer 25424 nr.45).

  Verslag schriftelijk overleg over de hoogte van de bijstandsnorm voor personen in de geestelijke gezondheidszorg

• Brief VWS over advies Taskforce Vermaatschappelijking ggz, VWS, maart 2002 (Tweede Kamer 25424 nr.41).

  Brief minister met een reactie op het advies van de Taskforce Vermaatschappelijking Geestelijke Gezondheidszorg

• Rapport Zorg van Velen, VWS, februari 2002.

  In 1999 heeft Minister Borst de Landelijke Commissie Geestelijke Volksgezondheid ingesteld. De taakopdracht was tweeledig: (1e) analyseren van de oorzaken die leiden tot een groeiende hulpvraag in de ggz en (2e) adviseren over de wijze waarop zowel door overheid als maatschappelijke organisaties kan worden bijgedragen aan verbetering van de geestelijke volksgezondheid. De zorg voor de geestelijke gezondheid moet méér samengaan met het welzijnswerk en de openbare gezondheidszorg. Dat staat in het advies ‘Zorg van velen’ van de Landelijke Commissie Geestelijke gezondheidszorg. De commissie onderzocht hoe de toename van het aantal aanmeldingen bij GGZ-instellingen valt te verklaren. Maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de individualisering en mondialisering, beïnvloeden volgens de commissie de geestelijke volksgezondheid van mensen. Velen ervaren het wegvallen van traditionele netwerken en verbanden als bevrijdend. Maar anderen voelen zich in die nieuwe samenleving juist minder thuis en raken daardoor geestelijk in de problemen. Het vermaatschappelijkingsbeleid van de GGZ heeft er voor gezorgd dat mensen met een psychische stoornis niet meer ‘buiten de maatschappij’ staan en niet meer binnen de muren van een instelling hoeven wonen. Hoewel velen daar baat bij hebben, schiet de zorg vaak tekort als er problemen ontstaan in de directe leefwereld van de cliënt. Ook cliënten die zich aan zorg onttrekken, komen volgens de commissie binnen de huidige GGZ onvoldoende aan bod.

  De commissie pleit voor nieuwe ‘partnerships’ tussen professionals en burgers op het terrein van opvoeding en psychisch ziekteverzuim. Daardoor kunnen ook burgers, veel meer dan nu het geval is, een bijdrage leveren aan de zorg voor de geestelijke gezondheid.

• speech Minister Borst bij aanbieding rapport, VWS, januari 2002.
  
• rapport van de Taskforce vermaatschappelijking, VWS, januari 2002.

  In het advies ‘Erbij horen’ constateert de Taskforce dat het voor de ongeveer 72.000 mensen met chronische psychiatrische problemen moeilijk is om een volwaardige plaats in de samenleving te krijgen. Woningen, arbeidsplaatsen, verenigingen, buurten en dienstverlenende instellingen zijn er nog onvoldoende op ingericht om hen een passende plaats te bieden of hen te ondersteunen.

  De Taskforce doet niet alleen aanbevelingen aan de geestelijke gezondheidszorg en het ministerie van VWS, maar ook aan algemene maatschappelijke voorzieningen en aan de ministeries van SZW, VROM, OCW, BZK en Justitie. Het welslagen van de vermaatschappelijking - mensen met behulp van ambulante behandeling en begeleiding zo zelfstandig mogelijk laten wonen - is van de inzet van al deze organisaties afhankelijk.

  “Mensen met psychiatrische problemen horen bij onze samenleving”, zei minister Borst tijdens de bijeenkomst in Eindhoven. “En niet aan de rand, maar in het midden.” De minister steunt het idee van de Taskforce om mensen met ernstige psychiatrische problemen voortaan te beschouwen als mensen met een (psychische) handicap. “Daardoor kunnen zij, net als andere gehandicapten, een beroep doen op de Wet Gelijke Behandeling en de Wet Voorzieningen Gehandicapten. En u en ik zullen hen dan bovendien gemakkelijker beschouwen als mensen die alleen extra hulp nodig hebben.” (bron: website Ministerie van VWS)

• rapport van de Taskforce vermaatschappelijking: bijlagen, VWS, januari 2002.
  
• haalbaarheidonderzoek modernisering AWBZ en de gevolgen voor de GGZ,, Verwey Jonkerinst., mei 2001.

  Publicatie van het Verwey Jonkerinstituut in opdracht van het CvZ. Een diepgravende studie waarin de beleidsontwikkelingen van afgelopen periode grondig worden geschetst. Het rapport eindigt met de aanbeveling een viertal toekomstscenario's uit te werken (basisscenario 1: GGZ blijft als geheel in de AWBZ wel modernisering van AWBZ; basisscenario 2: GGZ gaat als geheel in de ZFW AWBZ naast algemene basisverzekering; basisscenario 3: Knip in de GGZ tussen kortdurend en langdurend AWBZ en ZFW in één pakket; basisscenario 4 GGZ: in echelons opgebouwd).

• Uit de WZV halen van de RIBW via regeling spreiding RIBW, VWS, december 2000.
  
• Brief VWS inzake aanbieding van het Instellingsbesluit Taskforce Vermaatschappelijking Geestelijke Gezondheidszorg, VWS, oktober 2000 (Tweede Kamer 25424 nr.29).
  
• Brief VWS over extra gelden voor de regionale patiënten/consumenten platforms, VWS, januari 2000 (Tweede Kamer 25424 nr.26).
  
• BriefVWS met tijdstraject uitvoering Beleidsvisie, VWS, januari 2000 (Tweede Kamer 25424 nr.24).

  Brief minister waarin een tijdstraject voor de uitvoering van de Beleidsvisie Geestelijke Gezondheidszorg wordt gegeven

• Brief VWS over hulpverlening aan psychisch gestoorde mensen in een crisissituatie, VWS, januari 2000 (Tweede Kamer 25424 nr.25).
  
• Brief VWS over verdeling van extra geld eerstelijnsgezondheidszorg, VWS, november 1999 (Tweede Kamer 25424 nr.22).

  Brief minister over verdeling van extra geld ter versterking van de eerstelijnsgezondheidszorg

• Brief VWS over Logeerfunctie kinderen/jeugdigen, VWS, november 1999 (Tweede Kamer 25424 nr.21).

  Brief minister met kabinetsstandpunt nota 'Logeerfunctie kinderen/jeugdigen met chronische psychiatrische problematiek' van GGZ-Nederl.

• Verslag nota-overleg op 27 september 1999 , VWS, september 1999 (Tweede Kamer 25424 nr.18).

  Verslag nota-overleg op 27 september 1999 over de beleidsvisie geestelijke gezondheidszorg

• Verslag schriftelijk overleg over multifunctionele centra, VWS, juni 1999 (Tweede Kamer 25424 nr.10).

  Verslag schriftelijk overleg over multifunctionele centra voor licht verstandelijk gehandicapten met psychiatrische stoornissen

• Verslag schriftelijk overleg, VWS, juni 1999 (Tweede Kamer 25424 nr.9).

  Vragen en antwoorden over de beleidsvisie GGZ (25424 nr 6)

• Brief VWS bij nota Multifunctionele centra LVG, VWS, april 1999 (Tweede Kamer 25424 nr.8).

  Brief VWS bij nota 'Multifunctionele centra voor licht verstandelijk gehandicapte jeugdigen met psychiatrische stoornissen'

• correctie op beleidsvisie, VWS, januari 1999 (Tweede Kamer 25424 nr.7).

  verzoek om de 1e bijlage p 50 en p 51 te schrappen

• Beleidsvisie GGZ, VWS, december 1998 (Tweede Kamer 25424 nr.6).
  
• Beleidsvisie GGZ (boekvorm), VWS, december 1998.

  De beleidsvisie voor de GGZ is door het Trimbosinstituut kernachtig samengevat in de volgende 'uitdagingen':
  - De verdere vormgeving van de invloed van cliënten, zowel individueel als op collectief niveau, op de inrichting van het zorgaanbod.
  - Het versterken van de lokale eerstelijns-GGZ (huisarts, eerstelijnspsycholoog en algemeen maatschappelijk werk).
  - Structurering van indicatiestelling en zorgtoewijzing. Naast professionele inzichten moet de behoefte van de patiënt hierin een belangrijke rol spelen.
  - Het vergroten van de doelmatigheid van de organisatie van de gespecialiseerde GGZ. Beperking van de wachtlijsten in de GGZ.
  - De voortzetting van een verantwoorde omvorming van intramurale zorg in extramurale zorgvormen.
  - De versterking van de samenwerking tussen de GGZ en lokale overheden en tussen de GGZ en andere zorgsectoren.
  - De opbouw van een logische en transparante GGZ-beroepenstructuur.
  - De vergroting van de evidence base - het wetenschappelijk gehalte - van de GGZ.
  - Het intensiveren van beleid gericht op kwaliteit, informatievoorziening en kennisoverdracht.
  - Het helpen terugdringen van het ziekteverzuim en de arbeidsongeschiktheid om psychische redenen.

  In aanvulling hierop dient nog vermeld dat de Beleidsvisie ook uitgebreid ingaat op de noodzakelijke aanpassing van de wet- en regelgeving (modernisering AWBZ).

• Nota GGZN Besturing GGZ en herstel samenhang drieluik WZV-AWBZ-WTG, GGZ Nederland, september 1998.
  
• Brief over RVZ rapport GGZ in de 21e eeuw, VWS, april 1998 (Tweede Kamer 25424 nr.5).
  
• Verslag algemeen overleg 19-2-1998, VWS, april 1998 (Tweede Kamer 25424 nr.4).

  Verslag discussie over de brieven 25424 nr 1 en 2

• Verslag algemeen overleg, VWS, januari 1998 (Tweede Kamer 25424 nr.3).

  Verslag discussie over de brieven 25424 nr 1 en 2

• Brief over toekomstige koers ggz, VWS, juni 1997 (Tweede Kamer 25424 nr.1).

  Vooruitlopend op de secotorale zorgvisie geeft VWS op verzoek van de Tweede Kamer de hoofdlijnen van het beleid m.b.t. de GGZ aan.