kwaliteit van zorg in de ggz

Introductie

Het onderwerp kwaliteit richt zich op de volgende items: de discussie over de verbetering van de kwaliteit van zorginstellingen, de kwaliteitswet en op meer algemene documenten over de kwaliteit van de instellingen zoals de rapportages van de Inspectie voor de Gezondheidszorg, die toeziet op de kwaliteit.

Deelonderwerpen

U kunt desgewenst verder inzoomen op een van de volgende items:

• kwaliteitswet zorginstellingen
• Rapportages over kwaliteit van zorg in de ggz
• Discussie over kwaliteit van zorg

Documenten

• Brief VWS over Innovatie in preventie en zorg, VWS, februari 2008.

  Brief VWS aan de Tweede Kamer over innovatie in de preventie en de zorg.
  Allereerst gaan zij in op het belang van innovaties en rol van de overheid daarbij. Om tot effectieve beleidsvorming te kunnen komen is het aanbrengen van focus van belang; deze focus is beschreven in de derde paragraaf.
  Vervolgens wordt ingegaan op de wijze waarop het innovatiebeleid gestalte zal worden geven: via onder meer een ZorgInnovatiePlatform, experimenteerbeleid, technologie/ICT en communicatie.
  Daarna wordt de relatie met de maatschappelijke innovatie agenda zorg die in interdepartementaal verband wordt opgesteld in het project Nederland Ondernemend Innovatieland toegelicht.

  Als voorbeeld wordt het programma Grip op je dip aangehaald

• Brief VWS over veiligheid in de langdurige zorg en GGZ, VWS, december 2007.

  Brief VWS over veiligheid.
  Het beleid richt zich op drie pijlers:
  - Zichtbare kwaliteit; inzicht in prestaties van zorgaanbieders en het oordeel van cliënten over deze prestaties.
  - Natuurlijke cliëntgerichtheid; het versterken van de invloed van de cliënt op de zorg via het programma ‘sterke cliënt in de zorg’.
  - Vanzelfsprekende veiligheid; per direct (patiënt)veiligheid extra stevig aanpakken in een plan ‘veilige zorg’.

  In het programma ‘veilige zorg’ zoals gepresenteerd in de brief van 6 juli 2007 ligt de nadruk op de ziekenhuizen en de medicatieveiligheid. Tijdens de conferentie ‘Veilige zorg, ieders zorg’ van 22 november 2007 is door de brancheorganisaties ActiZ, VGN en GGz-Nederland, een plan gepresenteerd voor de langdurige zorg en de GGZ. Met deze brief informeer ik uw Kamer over onze gezamenlijke ambities en over de plannen van de sectoren.

• Patiëntveiligheidsprogramma - Sector GGZ - Contouren programma 2008- 2011, GGZ Nederland, november 2007.

  In dit document schetst GGZ Nederland haar beleidsprogramma veiligheid voor patiënten en clienten binnen de geestelijke gezondheidszorg. Dit programma is de pendant van het veilgheidsprogramma van de cure sector Voorkom schade, werk veilig in de Nederlandse ziekenhuizen.

• Koers op Kwaliteit, VWS, juli 2007.

  In deze brief zet VWS haar plannen uiteen om de kwaliteit in de zorg te verhogen. Zij richt zich daarbij op drie pijlers: zichtbare kwaliteit, natuurlijke cliëntgerichtheid en vanzelfsprekende veiligheid. De geschetste aanpak vormt de kwaliteits- en veiligheidsagenda voor de komende vier jaar.

• Bijlage 1 bij brief Koers op kwaliteit: Programma veilige zorg, VWS, juli 2007.
  
• Bijlage 2 bij brief Koers op kwaliteit: zichtbare kwaliteit, de voortgang, VWS, juli 2007.
  

• Brief minister en staatssecretaris over de Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen 2006, VWS, december 2006 (Tweede Kamer 28439 nr.17).

  Brief over voorkomen van zorgproblemen in met name ziekenhuizen en verpleeghuizen (decubitus, incontinentie, ondervoeding en smetten)

• Basisset prestatie-indicatoren voor kwaliteit van zorg in de ggz, GGZ Nederland, november 2006.

  Basisset prestatie-indicatoren voor kwaliteit van zorg in de ggz en vz versie 2006.

  De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) en GGZ Nederland hebben prestatie-indicatoren ontwikkeld om de kwaliteit van de zorg inzichtelijk te maken. Een prestatie-indicator is een ‘meetlat’ waarmee een indicatie van de kwaliteit van zorg kan worden verkregen.

• Verslag algemeen overleg op 7 sepember 2006 over onder meer de kwaliteit van de zorg, VWS, oktober 2006 (Tweede Kamer 28439 nr.16).
  
• preventienota Kiezen voor gezond leven, VWS, oktober 2006.

  De minister van VWS stelt elke vier jaar de landelijke prioriteiten op het gebied van de collectieve preventie vast, zoals de Wet collectieve preventie volksgezondheid (Wcpv) vereist.
  De nieuwste nota, Kiezen voor gezond leven, gaat vooral over een betere afstemming tussen rijksbeleid en lokaal beleid.

• Speerpunten en actieprogramma Kiezen voor gezond leven, VWS, oktober 2006.

  Bijlage bij de preventienota Kiezen voor gezond leven

• Brief staatssecretaris ter aanbieding voortgangsrapportage Taskforce Zorg voor Beter, VWS, september 2006 (Tweede Kamer 28439 nr.14).
  
• Patiënten over hun rechten in de gezondheidszorg, een overzichtsstudie, Nivel, juni 2006.

  Bijlage bij het IGZ jaarrapport 2006

• patientenrechten in wetgeving en rechtspraak, VU, mei 2006.

  Bijlage bij het IGZ jaarrapport 2006.
  Rapport opgesteld door Prof. mr Johan Legemaate Hoogleraar gezondheidsrecht, VU medisch centrum en Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Vrije Universiteit Amsterdam

• Brief staatssecretaris over o.a. het programma 'Zorg voor Beter', VWS, maart 2006 (Tweede Kamer 28439 nr.13).
  
• Brief minister en staatssecretaris over kwaliteit in de zorg, VWS, februari 2006 (Tweede Kamer 28439 nr.12).

  VWS wil het thema kwaliteit hoog op de politieke agenda plaatsen en wil met partijen afspraken maken over kwaliteitsverbetering

• De rechten van de patiënt, KUL, februari 2006.

  Bijlage bij het IGZ jaarrapport 2006. Verslag van een onderzoek naar de rechten van de patiënt in: België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Spanje en het verenigd Koninkrijk

• Brief minister over de voortgang in het Sneller Beter programma, VWS, december 2005 (Tweede Kamer 28439 nr.11).
  
• Brief VWS over voortgang Zorg voor Beter, VWS, november 2005 (Tweede Kamer 28439 nr.10).

  Brief staatssecretaris over voortgang kwaliteitsbeleid langdurige zorg (Zorg voor Beter)

• Brief VWS over voortgang kwaliteitsbeleid in de langdurige zorg, VWS, juni 2005 (Tweede Kamer 28439 nr.9).
  
• Eindverslag, VWS, maart 2005 (Eerste Kamer 28489 nr.C).
  
• Inspectierapport Complexe gedragsstoornissen bij mensen met een ernstig verstandelijke gehandicap, IGZ, maart 2005.

  Complexe gedragsstoornissen. Meer specialistische zorg voor ernstig verstandelijk gehandicapten.
  De geestelijke gezondheidszorg voor ernstig verstandelijk gehandicapten schiet tekort, aldus een onderzoek van de inspectie. De zorgverleners kunnen, ondanks hun zorg en betrokkenheid, onvoldoende specialistische zorg bieden. Er is vooral een tekort aan psychiaters. Zware gedragsstoornissen worden voornamelijk met medicijnen - psychofarmaca - behandeld.
  Ongeveer 30.000 mensen met een verstandelijke handicap wonen in een instelling. Daarvan lijdt 20 procent aan zware gedragsstoornissen, die zich kunnen uiten in heftige agressie of zelfverwonding of stoornissen die onopgemerkt verlopen, zoals autisme. De zorg voor deze mensen is intensief en complex, maar de instellingen zijn onvoldoende ingesteld om verantwoorde specialistische zorg te leveren.

  De inspectie vindt dat de verschillende beroepsgroepen beter met elkaar moeten communiceren, er meer onderzoek nodig is naar de behandeling van complexe gedragsstoornissen en dat deze kwetsbare groep mensen vaker in kleinschalige woningen moeten worden gehuisvest om de complexe gedragsstoornissen beter te behandelen.

• Brief VWS over Actieprogramma Kwaliteit voor de ouderen- en gehandicaptenzorg, VWS, januari 2005 (Tweede Kamer 28439 nr.8).

  Brief staatssecretaris over het Actieprogramma Kwaliteit voor de ouderen- en gehandicaptenzorg

• Brief VWS over innovatie in de care, VWS, december 2004 (Tweede Kamer 26631 nr.121).
  
• Brief VWS met voortgangsrapportage kwaliteit in de zorg , VWS, oktober 2004 (Tweede Kamer 28439 nr.7).
  
• Inspectierapport De somatische zorg in de GGZ wordt beter maar schie in de separeerkamers tekort, IGZ, oktober 2004.

  De somatische zorg in de GGZ wordt beter, maar schiet in de separeerkamers tekort (oktober 2004)
  Sinds het onderzoek naar de somatische zorg in APZ'en in 1999 is er veel veranderd. In de afgelopen jaren heeft een proces van fusie van instellingen (intramuraal en extramuraal), deconcentratie en herallocatie plaatsgevonden waardoor grote geïntegreerde GGZ-instellingen zijn ontstaan. Dit heeft consequenties gehad voor de organisatie van de zorg.

• Brief VWS over voortgang programma Sneller Beter, VWS, september 2004 (Tweede Kamer 28439 nr.6).

  Brief minister met informatie over voortgang en resultaten programma Sneller Beter (Landelijk Actieprogramma Kwaliteit, innovatie en doelmatigheid Ziekenhuizen)

• Brief VWS overLandelijk Actieprogramma Kwaliteit voor de care, VWS, juni 2004 (Tweede Kamer 28439 nr.5).

  Brief staatssecretaris over het Landelijk Actieprogramma Kwaliteit voor de care (LAK-care) voor de ouderen- en gehandicaptenzorg

• Nadere memorie van antwoord, VWS, maart 2004 (Eerste Kamer 28489 nr.B).
  
• Antwoorden op de vragen van de vaste commissie voor VWS over de kabinetsnota Langer gezond leven.., VWS, februari 2004.
  
• Standpunt VWS op rapport Inspectie over ketenzorg, VWS, februari 2004.

  Standpunt op het rapport “Staat van de gezondheidszorg 2003, ketenzorg bij chronisch zieken” van de Inspectie voor de Gezondheidszorg.

• Verslag algemeen overleg van 11 december 2003 , VWS, januari 2004 (Tweede Kamer 28439 nr.4).

  Verslag algemeen overleg van 11 december 2003 over onder meer DBC's (Diagnose Behandeling Combinaties)

• Brief minister over het programma 'Sneller Beter', VWS, november 2003 (Tweede Kamer 28439 nr.3).
  
• Nader voorlopig verslag, VWS, november 2003 (Eerste Kamer 28489 nr.A).
  
• Rapport Langer Gezond leven, VWS, oktober 2003 (Tweede Kamer 22894 nr.20).
  
• Memorie van antwoord, VWS, september 2003 (Eerste Kamer 28489 nr.213b).
  
• Rapport Inspectie Staat van de Gezondheidszorg 2003, IGZ, september 2003.

  voor deze Staat van de Gezondheidszorg 2003 zijn drie deelonderzoeken uitgevoerd. De inspectie heeft zelf onderzocht hoe ketenzorg tot stand is gekomen bij de zorg voor mensen met chronisch hartfalen, en voor de zogenoemde 'zorgwekkende zorgmijders'. Bij het laatste rapport is ook het Trimbos-instituut betrokken. Daarnaast is naar ketenzorg voor de vijftien geselecteerde chronische aandoeningen een uitgebreide achtergrondstudie uitgevoerd door het RIVM en het NIVEL

• Bijlage Staat van de zorg 2003: Onderzoek naar ketenzorg bij chronisch hartfalen, IGZ, september 2003.
  
• Bijlage Staat van de zorg 2003: Van overlastbestrijding naar bemoeizorg, IGZ, september 2003.

  Een onderzoek naar de kwaliteit van de ketenzorg voor zorgwekkende zorgmijders

• Bijlage Staat van de zorg 2003: RIVM / NIVEL : Afstemming in de zorg, IGZ, september 2003.
  
• Voorlopig verslag, VWS, juni 2003 (Eerste Kamer 28489 nr.213a).
  
• Wetstekst Kwaliteitswet (oude tekst), VWS, juni 2003.

  Wettekst oude kwaliteitswet

• Brief VWS over reikwijdte Kwaliteitswet met betrekking tot de extramurale zorg, VWS, mei 2003 (Tweede Kamer 28489 nr.9).
  
• Kwaliteitstwet Gewijzigd voorstel van Wet aan Eerste Kamer,, VWS, april 2003 (Tweede Kamer 28489 nr.213).
  
• verslag 3e conferentie Kwaliteit van Zorg met zorgverzekeraars, VWS, april 2003.
  
• Signalering CvZ, Knelpunten bij zorggebruikers, CvZ, april 2003.

  Langdurige zorggebruikers ervaren vaak knelpunten in de uitvoering, zoals de indicatiestelling door de RIO's, de inning van de eigen bijdragen en het niet op elkaar aansluiten van regelgeving vanuit de verschillende wetten (ZFW, AWBZ en WVG). Het CVZ doet - mede aan de hand van suggesties van zorggebruikers - een aantal aanbevelingen om de knelpunten op te lossen.

• Kwaliteitswet Nota van wijziging, VWS, maart 2003 (Tweede Kamer 28489 nr.6).
  
• verslag 2e conferentie Kwaliteit van Zorg met patiënten- en consumentenorganisaties, VWS, maart 2003.
  
• verslag 1e conferentie Kwaliteit van Zorg met brancheorganisaties, VWS, februari 2003.
  
• Nota n.a.v. het verslag, VWS, februari 2003 (Tweede Kamer 28489 nr.5).
  
• Brief staatssecretaris met de hoofdlijnen van een vernieuwend kwaliteitsbeleid, VWS, december 2002 (Tweede Kamer 28439 nr.2).
  
• Brief VWS over kwaliteit van zorg instellingen, VWS, december 2002.
  
• IGZ Staat van de Gezondheidszorg, Kwaliteitsborging in zorginstellingen: intentie, wet en praktijk, IGZ, december 2002.
  
• Verdiepingsstudie transparantie kwaliteit van zorg, Nivel, december 2002.

  dit onderzoek is in opdracht van de inspectie uitgevoerd naar het gebruik van indicatoren om kwaliteit van zorg te meten (Nivel 2002).

• Verslag discussie Tweede Kamer, VWS, oktober 2002 (Tweede Kamer 28489 nr.4).
  
• Kwaliteitswet Voorstel van Wet, VWS, juli 2002 (Tweede Kamer 28489 nr.2).
  
• Kwaliteitswet Memorie van toelichting , VWS, juli 2002 (Tweede Kamer 28489 nr.3).
  
• Standpunt VWS op de evaluatie van de Kwaliteitswet zorginstellingen, VWS, juni 2002 (Tweede Kamer 28439 nr.1).
  
• Rapport Inspectie over Kwaliteit Kinder- en jeugdpsychiatrie, IGZ, februari 2002.

  In 2001 is bij zeven klinieken voor kinder- en jeugdpsychiatrie een breed opgezet toezichtbezoek uitgevoerd. Het thema was de kwaliteit van zorg, waarbij ook de rechtspositie van kinderen en jeugdigen aan de orde is geweest. De bevindingen leiden tot de conclusie dat de zorg in de kinder- en jeugdpsychiatrie nog niet voldoende is georganiseerd conform de eisen die in de Kwaliteitswet zorginstellingen worden gesteld:
  (1) De patiëntgerichtheid van de zorg is niet geborgd op basis van zorgvraaganalyses.
  (2) De doeltreffendheid van de zorg wordt niet onderzocht op basis van kwaliteitssystemen die een periodieke en systematische verzameling en registratie van gegevens waarborgen betreffende de aard, duur en resultaten van de behandeling.
  (3) De doelmatigheid van de (organisatie) van de zorg – de wijze waarop de capaciteit wordt benut en de middelen worden aangewend om het beleid vorm te geven - laat te wensen over.
  (4) De patiëntgerichtheid bij de uitvoering van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen is niet goed geregeld.
  (5) De medezeggenschap van kinderen, jeugdigen en ouders laat sterk te wensen over.

• Brief VWS achterblijvende zorg voor chronische patiënten in algemeen psychiatrische ziekenhuizen, VWS, november 2001 (Tweede Kamer 25424 nr.37).

  Brief minister over onderzoek van het Trimbosinstituut naar achterblijvende zorg voor chronische patiënten in algemeen psychiatrische ziekenhuizen (Keten van lege zondagen)

• Brief doelmatigheid van langdurige psychotherapie, VWS, september 2001 (Tweede Kamer 25424 nr.37).

  Reactie op rapport van de Gezondheidsraad over dit onderwerp.

• Rapport Inspectie over Kwaliteitszorg in instellingen voor geestelijke gezondheidszorg, IGZ, mei 2001.

  Op basis van de bevindingen bij algemeen-toezichtbezoeken aan zeven organisaties voor geestelijke gezondheidszorg heeft de Inspectie geconstateerd dat in de instellingen een aantal vergelijkbare processen en knelpunten optreden, die aanleiding geven tot een signalerende rapportage. Deze processen en knelpunten worden in deze rapportage aan de hand van een drietal thema’s nader uitgewerkt. De thema’s zijn (a) fusieprocessen, (b) kwaliteitsontwikkelingen en (c) de rol van de patiënten/cliënten in relatie tot de zorgaanbieders en zorgverzekeraars.
  Veel instellingen blijken in aanzienlijke mate nog niet te voldoen aan de eisen die in weten regelgeving gesteld worden, waaronder de Kwaliteitswet zorginstellingen en de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen. Gezien de verminderde regelgeving is dit een opmerkelijke constatering. De randvoorwaarden voor verantwoorde zorg zoals die in de Kwaliteitswet zorginstellingen omschreven staan, blijken op een aantal onderdelen slechts ten dele tot stand te zijn gekomen.

• Rapport Inspectie over Kwaliteitsontwikkeling in RIBW'en, IGZ, september 2000.

  De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) heeft in 1998 en 1999 een landelijk algemeen toezichtsonderzoek verricht bij 27 regionale instellingen voor beschermende woonvormen (RIBW’s), verspreid door het land. Samenvattend kan gesteld worden dat de bezochte RIBW’s verantwoorde zorg verlenen.

• Rapport Inspectie over geneesmiddelendistributie en farmacotherapie in APZ'en, IGZ, juli 2000.

  In het algemeen blijkt in APZ'en nog geen goed uitgewerkt en voldoende borgend kwaliteitssysteem ten behoeve van geneesmiddelendistributie en farmacotherapie te bestaan. Wel zijn diverse activiteiten gaande. Uitwerking van het beleid in een beleidsplan en ontwikkeling van een veldnorm wordt aanbevolen.

• Kwadraad - kwaliteitstoetsing vanuit cliëntenperspectief., VWS, mei 2000.

  Kwadraad is een gezamenlijk project van de Cliëntenbond en de stichting Landelijke Patiënten- en bewonersraden in de GGZ (LPR). Ze advsieert de cliëntenraden op het terrein van de kwaliteitstoetsing vanuit cliëntenperspectief. Ook voert Kwadraad de toetsingen uit bij gebruikmaking van het cliëntenvisitatiesysteem. Hiertoe heeft Kwadraad de beschikking over een visitatiepool van getrainde ervaringsdeskundigen

• De client als toetser in de gezondheidszorg, Verwey Jonkerinst., mei 2000.

  In opdracht van de LPR, de Cliëntenbond en GGZ Nederland heeft het Verwey-Jonker Instituut geïnventariseerd welke kwaliteitsinstrumenten vanuit cliëntenperspectief gebruikt worden in de GGZ.
  Doel van het onderzoeksproject is het ontwikkelen en implementeren van een integraal kwaliteitsinstrumentarium vanuit het cliëntenperspectief.

• Nivel, Samenvatting Nivelonderzoeken, Nivel, april 2000.

  Samenvatting van onderzoek Kwaliteitssystemen in zorginstellingen. De stand van zaken in 2000, en Overzichtstudie kwaliteitssystemen van beroepsbeoefenaren in de zorgsector 1990- 2000

• Aanvullende circulaire Inspectie over jaarverslag kwaliteitswet, IGZ, maart 2000.
  
• Inspectierapport Somatische zorg APZ'en, IGZ, januari 1999.

  In dit onderzoek staat de kwaliteitsborging van de huisartsenzorg in de GGZ centraal. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de ketenkwaliteit, de keten zoals gevormd door de huisarts in de eerste lijn, de medische disciplines in de GGZ en de somatici in het algemene ziekenhuis.
  Er blijkt meer aandacht nodig te zijn voor de somatische zorg voor psychiatrische patiënten, voor de registratie van en met inzicht in de co-morbiditeit en voor het gebruik van richtlijnen en protocollen. Bovendien vereist de zorg voor ketenkwaliteit meer en beter overleg tussen de GGZ-hulpverleners, de eerste lijn en het algemeen ziekenhuis.
  Uit de onderzoeksbevindingen is duidelijk dat in veel APZ’en nog veel verbeteracties moeten worden ondernomen om in deze conform de kwaliteitswet, de Wet BIG, de WGBO en de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen te handelen.

• Circulaire Inspectie over jaarverslag kwaliteitswet, IGZ, maart 1997.
  
• Rapport Inspectie Dwangbehandeling en dossiervorming, IGZ, januari 1970.

  Onderzoek naar de zorgvuldigheid en de volledigheid waarmee in algemeen psychiatrische ziekenhuizen dwangbehandelingen worden verantwoord in het patiëntendossier.
  Naleving van de dossierplicht is onvoldoende gebleken. De IGZ adviseert meer aandacht voor dossiervorming, het zorgdragen voor een actuele beleidsnota M&M alsook het opstellen en toepassen van richtlijnen en protocollen terzake M&M.